Bloga Dön
Net gelir tutma oranı nasıl hesaplanır?
sales5 dk okuma

Net gelir tutma oranı nasıl hesaplanır?

Net gelir tutma oranı, mevcut müşterilerinizden bugün ne kadar gelir aldığınızı gösterir. Formül, örnek hesap ve CRM verisiyle adım adım hesaplama.

Kaan Nalbant·

Kısa cevap

Net gelir tutma oranı, bir yıl önceki müşterilerinizden bugün ne kadar gelir aldığınızı gösterir. Hesap şudur: başlangıç geliri artı büyüme, eksi küçülme ve kayıp, bölü başlangıç geliri. Oran yüzde 100'ün üstündeyse mevcut müşterileriniz yeni müşteri kazanmasanız da sizi büyütüyor demektir.

Net gelir tutma oranı nedir?

Net gelir tutma oranı, belirli bir dönemin başındaki müşteri grubunun dönem sonunda size getirdiği gelirin, dönem başındaki gelirine oranı demektir. Yeni kazanılan müşteriler bu hesaba girmez. Yalnızca elinizde zaten olan müşterilere bakar.

Bu yüzden oran, satış ekibinin yeni müşteri kovalamasından bağımsız bir soruyu cevaplar: elimizdeki müşteriler büyüyor mu, eriyor mu?

Toplam ciro bu soruyu gizler. Yeni müşteriler geldiği sürece ciro artar, ama aynı anda eski müşteriler sessizce azalıyor olabilir. Net gelir tutma oranı bu iki hareketi birbirinden ayırır ve size hangisinin işi taşıdığını gösterir.

Net gelir tutma oranı nasıl hesaplanır?

Dört kalemi ayrı ayrı toplayarak hesaplanır. Formül şudur:

(Başlangıç geliri + Büyüme − Küçülme − Kayıp) ÷ Başlangıç geliri × 100

  • Başlangıç geliri: Dönem başındaki müşterilerin önceki 12 ayda getirdiği gelir.
  • Büyüme: Aynı müşterilerin daha fazla ürün, daha fazla şube ya da daha büyük siparişle getirdiği ek gelir.
  • Küçülme: Müşteri kalmış ama daha az almaya başlamışsa aradaki fark.
  • Kayıp: Hiç almayı bırakan müşterilerin geçen yılki geliri.

Örnek hesap: Geçen yıl 40 müşteriden 10 milyon TL gelir aldınız. Bu yıl aynı 40 müşterinin 8'i 2,5 milyon TL ek sipariş verdi, 6'sı 900 bin TL daha az aldı, 3'ü toptan bıraktı ve geçen yıl bu 3 müşteri 1,1 milyon TL getirmişti. Hesap: (10 + 2,5 − 0,9 − 1,1) ÷ 10 = yüzde 105.

Brüt gelir tutma oranından farkı ne?

Brüt gelir tutma oranı büyümeyi saymaz; yalnızca küçülme ve kaybı düşer. Aynı örnekte (10 − 0,9 − 1,1) ÷ 10 = yüzde 80 çıkar.

İkisini birlikte okumak gerekir. Net oran yüzde 105, brüt oran yüzde 80 ise birkaç büyük müşterinin büyümesi, diğerlerindeki sızıntıyı örtüyor demektir. O birkaç müşteri yavaşlarsa tablo bir anda tersine döner.

Neden yeni müşteri sayısından daha önemli?

Çünkü mevcut müşteriden gelen her lira, yeni müşteriden gelen liradan daha ucuza gelir. Yeni müşteri için tanışma, demo, teklif ve pazarlık gerekir. Mevcut müşteride ilişki zaten vardır.

Net gelir tutma oranı yüzde 90 olan bir şirket, her yıl gelirinin onda birini yeni müşteriyle yerine koymak zorundadır. Yüzde 110 olan şirket ise yeni müşteri kazanmadan da büyür. Aynı satış ekibiyle bu iki şirketin yıl sonu çok farklı görünür.

CRM'deki veriyle neden doğru hesaplanamaz?

Çoğu şirkette hesap için gereken dört kalem CRM'inizde ya da ERP'nizde ayrı ayrı durmaz. Fatura ERP'dedir ama hangi müşterinin neden küçüldüğü hiçbir yerde yazmaz.

Üç tipik sorun vardır:

  • Müşteri kimliği bölünmüştür. Aynı firma iki farklı unvanla ya da her şube ayrı kayıtla durur. Bir şube bırakıp öbürü büyüyünce kayıp ve büyüme birbirine karışır.
  • Kayıp tarihi yoktur. Müşteri "pasif" diye işaretlenmez, sadece sipariş gelmez. Kimse fark etmeden aylar geçer.
  • Küçülmenin nedeni yazılmaz. Rakibe mi geçti, bütçe mi kısıldı, ürün mü yetmedi? Satışçı bunu görüşmede duyar ama CRM'e girmez.

Net gelir tutma oranı adım adım nasıl çıkarılır?

Önce müşteri listesini temizleyin, sonra dört kalemi müşteri bazında ayırın. Sırası şöyledir:

  1. Dönem başında en az bir kez fatura kesilmiş müşterileri listeleyin.
  2. Aynı firmanın tekrarlanan kayıtlarını ve şubelerini tek ana müşteri altında birleştirin.
  3. Her müşteri için geçen 12 ay ve bu 12 ayın gelirini yan yana koyun.
  4. Farkı pozitifse büyüme, negatifse küçülme, bu yıl sıfırsa kayıp olarak işaretleyin.
  5. Dört toplamı formüle koyun ve brüt oranı da yanına yazın.
  6. Küçülen ve kaybedilen her müşteri için tek satırlık neden ekleyin.

Son adım en çok atlanan adımdır ama oranı işe yarar hale getiren odur. Neden yazılmazsa oran sadece bir sayı olarak kalır. Nedeni yazılmış bir küçülme ise satışçıya bu çeyrekte kimi araması gerektiğini söyler.

Oran düşükse ilk nereye bakılmalı?

İlk bakılacak yer, kaybın birkaç müşteride mi yoksa geniş tabanda mı olduğudur. En büyük beş kayıp toplam kaybın yarısından fazlasıysa bu çoğu zaman müşteri ilişkisine işaret eder; kayıp geniş tabana yayılmışsa ürüne ya da fiyata bakın.

İkinci bakılacak yer, küçülen müşterilerin son görüşme tarihidir. Son 90 günde hiç görüşülmemiş müşteri küçülüyorsa, bu bir satış ilgisi sorunudur. Müşteri kaybını CRM verisiyle erken görmek bu yüzden önemlidir.

Üçüncüsü büyümenin kaynağıdır. Büyüme hep aynı ürün grubundan geliyorsa diğer ürünlerde çapraz satış fırsatı boşta duruyor olabilir. Tekrar siparişi CRM'de takip etmek bu fırsatı görünür kılar.

Sık sorulan sorular

Net gelir tutma oranı ne olmalı?

Yüzde 100'ün üstü, mevcut müşterilerin tek başına sizi büyüttüğü anlamına gelir. Altındaysa önce brüt oranla karşılaştırıp sızıntının nerede olduğunu bulun.

Aylık mı yıllık mı hesaplanmalı?

Siparişleri düzensiz gelen B2B şirketlerde yıllık hesap daha doğrudur. Aylık hesap mevsimsel siparişler yüzünden yanıltıcı dalgalanma gösterir.

Fiyat artışı büyüme sayılır mı?

Evet, hesapta büyümeye girer. Ama enflasyonun yüksek olduğu dönemlerde fiyat artışını ve hacim artışını ayrı satırda izlemek gerçek büyümeyi gösterir.

Yeni şube açan müşteri yeni müşteri mi sayılır?

Hayır. Aynı firmanın yeni şubesi büyüme kalemine yazılır. Ayrı müşteri sayılırsa oran olduğundan düşük görünür.

Bu hesap için ayrı bir araç gerekir mi?

Gerekmez. CRM'iniz ya da ERP'nizdeki fatura verisi ve temiz bir müşteri listesi yeter. Zor olan hesap değil, verinin temiz olmasıdır.

Closync AI, CRM ve ERP'nize bağlanan bir karar ortağıdır: CRM'inizdeki eksik ve hatalı kaydı gösterir, hangi anlaşmanın riskte olduğunu söyler ve ekibinizin görüşme notlarını doğru alanlara işler.

Son güncelleme: 18 Kasım 2026

Sonraki Yazı

HubSpot'un yapay zekâsı Türkçe satış ekibine yeter mi?